Tấn tuồng chính trị hotdog cuối năm

Ngô Nhân Dng

Sut mt năm Covid, các nhà hát đóng ca. Không được ngi chen nhau coi phim trong rp. Không được đi xem ca nhc kch Broadway. Không được coi xic hay nga chy đua. Không được cười b bng vi các tay h trên sân khu hp đêm. Tht chán đi!

Nhưng người M vn may mn. H có quc hi. Theo dõi các cuc tranh lun và biu quyết trong quc hi cũng có dp vui cười, gii trí rt lành mnh. Người M li có ti hai vin quc hi cho dân nghe h tranh cãi, li “mua mt tng mt.”

C nước M đang lo Covid thì quc hi din tung Covid. H cãi nhau hoài nhưng ri cũng đng ý tr cp thêm $600 đô la cho mi người dân đóng thuế, đ đ ăn 50, 70 tô ph. Chng qua vì đến cui năm, dân M chy đôn đáo mua sm, nhà giàu sm kiu giàu, dân nghèo có kiu dân nghèo. Quc hi M cũng phi va tranh cãi, va mc c, va chy đua vi nhau đ làm sao đ ra mt d lut cu tr toàn dân vì cơn bnh Covid.

Sau khi ch đi tám tháng tri, chy đua lúc cui năm gp gáp thì thế nào cũng vp váp. Nhân viên Quc hi không có thi gi “viết” hay “soan” mt d lut. Người ta đem ghép các đ ngh ca mi người li, sau khi các đi biu đã mc c vi nhau s gi điu nào, b điu nào, cui cùng có mt cun “t đin bách khoa” dài 5,593 trang giy, biu quyết ngay trong ngày. Ri yêu cu ông tng thng ký ngay, càng sm càng tt – trước khi tin bo him tht nghip ca hơn chc triu người hết hn, trong năm ngày!

Các dân biu H vin nhn được bn d tho dài 6,000 trang lúc 2 gi chiu ngày 22 tháng 12, 2020. Đến 4 gi chiu phi biu quyết. Không ai có đ thi gi đc mt phn mười bn d lut, nhưng cui cùng đi đa s, thuc c hai đng, vn đưa tay lên chp thun. Trên Thượng vin, các ngh sĩ cũng như vy. H biết rng các lãnh t hai đng đã mc c hết sc ri. Nếu không ai nhn ai cù cưa thêm na thì s bế tc. C bn d lut s b trì hoãn trong khi ngân sách quc gia sp hết hn và các chương trình cu tr cũ sp chm dt. Tt nhiên ông tng thng không th nào đc, nhng lúc ông tm ngng gia hai l sân golf Florida, hết by nhiêu trang giy!

Ông Tng thng chê $600 ít quá, bo phi nâng lên $2,000. Con s đó chính ông b trưởng tài chánh đưa ra, chc không hi trước ý ông Trump. Bà Ch tch H vin Nancy Pelosi mng quá, bám ngay ly, cũng biu quyết $2,000, c tình gây mâu thun gia đng Cng Hòa vi nhau. Ông Mitch McConnell, trưởng khi Cng Hòa Thượng vin, lúng túng không biết làm gì, bèn đưa kế hoãn binh, h hi phân gii!

Chưa có sân khu tung, chèo, ci lương hay ngh thut đin nh x nào, n Đ hoc Hng Kông, có th viết mt kch bn vi nhng màn gay cn như vy.

Phn ln chúng ta ch nghĩ đến các món tin $600 hay $2,000 đô la; hoc khon $300 m kim thêm mi tun cho các người tht nghip. Nhưng nếu đc vào ni dung c 2 bn d lut, $900 t cu tr v bnh Covid và $1,400 t cho ngân sách quc gia,thì dân M s thy nhiu chuyn hào hng hơn nhiu.

Trong mi d lut có rt nhiu đ ngh do các đi biu đưa ra. Có nhiu đ ngh không liên can, dính dáng gì đến bnh dch Covid hoc cn thiết phi ghi ngay vào ngân sách quc gia năm 2021. Thc ra mi điu này th đng riêng như mt d lut. Nhiu ngh sĩ, dân biu đã làm th mà chưa thành công vì dù h rt thiết tha làm điu lut đó nhưng không được các bn đng vin quan tâm, ng h. Hơn na nếu làm nhiu lut l l t như vy, các đi biu quc hi s mt công đưa tay lên biu quyết nhiu ln.

Người dân M bình thường, nht là người nước ngoài, không my ai đ ý mt hin tượng này. Người M vn ví vic quc hi làm lut ging như các công ty sn xut “xúc xích.” H đ vô lò đ th tht, hu ln, cui cùng thòi ra nhng dây tràng toàn hotdog!

Mi ln quc hi sp biu quyết mt d lut quan trng, các đi biu thường nhân dp đó xin kèm theo mt vài đ ngh ca mình, xin “quá giang,” ghé vào, cho nó được thông qua luôn. Các d lut ngân sách là con tàu phi ch theo nhiu điu lut “quá giang” nht. Bi vì ai cũng biết phi biu quyết cho xong, làm bng được mi ngh, nếu trì hoãn thì chính ph s đóng ca vì hết tin!

Cho nên trong d lut va mi được Tng thng Donald Trump va min cưỡng ký tên, có nhng điu khon cho phép đem hoa thy tiên và ht d qua biên gii các tiu bang, không còn b tù sáu tháng na. Nhng người làm phim, video, b người khác t ý ly trm đưa lên mng kiếm tin, s được đo lut mi bo v. T nay, th phm có th b tù đến 10 năm! Có c mt điu lut cm Bưu Đin không được chuyn các th gi thuc lá, vaping và e-cigarettes. Rt nhiu “món tht” ln nh được đưa vào nu trong cái lò quc hi.

Đc bit, có điu khon nhm bo v sc khe các con nga đua, mt d lut đã b “ngâm tôm” trong quc hi nhiu năm, bây gi nm ngay trong d lut cu tr Covid và ngân sách mi.

Ngh sĩ Mitch McConnell, trưởng khi Cng Hòa đa s Thượng vin, đi biu cho Tiu bang Kentucky vi trường đua nga lng danh thế gii. Trong đo lut mi ra đi, ông đã cho quá giang mt s điu đt ra mt cơ quan thi hành nhng tiêu chun bo v sc khe cho các con nga đua, nht là cm chích thuc ma túy kích thích nga. Dân biu Cng Hòa Andy Barr, cũng Kentucky, và Dân biu Paul Tonko, Dân ch, New York đng ký tên đưa điu này vào d lut H vin, sau sáu năm tranh đu ngh trường ct “đt trng tâm vào quyn li các con nga và các chú lài.” New York cũng có nhng trường đua nga ni tiếng.

Trong d lut mi quc hi M cũng ghi mt điu khon nhm bo v truyn thng ca người Tây Tng. Đo lut xác đnh phi tôn trng tín ngưỡng ca người Tây Tng khi đến ngày phi chn và tn phong người thay thế Đc Đt Lai Lt Ma. Đng Cng sn Trung Quc đã có kế hoch ch khi Đc Đt Lai Lt Ma đi th 14 viên tch s bày trò tìm mt hóa thân ca ngài trong nước, đưa lên làm nhà lãnh đo mi. Năm nay ngài đã 85 tui. Đo lut mi ca M nói rõ ràng không chp nhn cho Trung Cng can thip làm sai lc truyn thng ca dân Tây Tng. Chính ph M s phi có các bin pháp trng pht nếu Trung Cng c tình vi phm!

Điu khon trên chc được tt c mi người ng h, mc dù nó không liên h gì đến ngân sách chính ph M hoc cu tr Covid. Nhưng còn nhiu điu khác thì thường là không. Các ngh sĩ và dân biu hai đng phi tha hip vi nhau đ có th đưa các điu mình mun cho “quá giang” trong d lut mi, theo li anh gãi lưng tôi, tôi gãi lưng anh. Có khi h mc c không phi đ thêm mt điu, mà đng ý b bt.

Thí d, trước đây các đi biu đng Dân ch đã khăng khăng đòi phi có mt ngân khon tr (trăm t đâu có bao nhiêu) đ giúp chính quyn các tiu bang và th xã; vì Covid 19 làm ngân sách ca h cn kit. Nhưng cui cùng h đng ý rút đ ngh đó li. Đ đáp li, các đi biu Cng Hòa chp nhn b không đòi min ti, toàn xá cho các công ty, xí nghip, nếu h b nhân viên kin vì lây bnh Covid-19 trong lúc làm vic. Sau khi tha thun trao đi; c hai điu đó không được ghi vào lut! Các tiu bang và các đi công ty mng ht!

Mt chuyn bt ng là nhng điu khon nhm bo v môi trường sng, đu tư vào vic nghiên cu, và h tr công nghip đin gió và đin mt tri. S tin ln hơn tt c các ngân khon đã chi trong hàng chc năm qua. Thông thường ch mt chính ph ca đng Dân ch mi đưa ra đ ngh này. Đó cũng là mt lý do Tng thng Donald Trump va cm bút va cn nhn, khi ông bt đc dĩ phi ký tên vào đo lut. Vì nếu không chính ph s phi đóng ca và dân tht nghip s oán thoán! Chc chn ông cũng không hài lòng vi s tin $1.375 t trong d lut đ xây dng tiếp bc tường biên gii Mexico!

Trong mt tun l, dân M hi hp theo dõi tn tung “Ph Quyết hay không Ph Quyết?”

Ông Trump đã ph quyết (veto) d lut chi phí quc phòng $740 t m kim. Ai cũng đoán, mt tun sau hai vin quc hi s bác b, vi đa s tuyt đi. Nhưng trong năm, sáu ngày lin không ai đoán được ông tng thng có ph quyết các d lut ngân sách và Covid hay không, cho đến khi ông đành nhượng b.

Tuy đt bút ký tên, nhưng Tng thng Trump vn không chu thua. Ông ký kèm theo mt danh sách các điu “b vch đ” mà ông chê là chi tiêu phí phm cn phi xóa b, kèm theo mt điu ông mun thêm vô vào ngân sách quc phòng nhưng không ai nghe.

Da vào mt điu lut năm 1974, ông Trump có quyn “bt ngưng” (freeze) không chi các khon tin mà ông “gch bút đ.” Phi ngưng li trong vòng 45 ngày, k t lúc quc hi hp li. Quc hi s hp li ngày 3 tháng Giêng năm 2021! Trong 45 ngày sau đó, ông Joe Biden có th đã tuyên th làm tng thng th 46 ca nước M, mc dù ông Trump không đng ý. T ngày 3 đến ngày 20 tháng Giêng s còn nhiu màn kch ly kỳ, hi hp!

Dân M còn tiếp tc được coi tn tung chính tr năm 2020 kéo dài qua năm 2021!