Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XVI xem xét theo hướng tinh giản đáng kể các quy định hiện hành, đồng thời trao thêm thẩm quyền hướng dẫn thực thi cho Chính phủ.
Đáng chú ý, trong bối cảnh người dân ngày càng phản đối các dự án quy hoạch, thu hồi đất và những chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình, chính quyền lại có xu hướng thu hẹp các quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Trong khi đó, Luật Biểu tình vẫn tiếp tục bị trì hoãn sau 13 năm, với lý do từng được đưa ra là vấn đề còn “nhạy cảm”.
Đến ngày 31/10, dự thảo luật đã được rút từ 91 xuống còn 62 điều và công khai trên trang Dự thảo Online.
Theo Điều 13 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022, nhiều loại thông tin phải được chính quyền cấp xã niêm yết công khai ít nhất 30 ngày liên tục. Tuy nhiên, ĐIỀU 12 DỰ THẢO MỚI đã bỏ thời hạn tối thiểu này, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn việc công khai.
Tương tự, Điều 40 luật hiện hành quy định UBND cấp xã phải thông báo kết quả giải quyết kiến nghị của Ban Thanh tra nhân dân trong vòng 15 ngày. Nhưng Điều 25 dự thảo chỉ yêu cầu giải quyết “kịp thời”, không còn thời hạn cụ thể.
Những thay đổi này làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch và khả năng giám sát của người dân.
Thực tế, tại các vụ việc như dự án Safari Ba Vì hay khu đô thị ở Vĩnh Hưng, người dân phản ánh họ không được tiếp cận đầy đủ thông tin dự án từ sớm, trong khi các thủ tục lấy ý kiến lại diễn ra nhanh chóng, thiếu thời hạn phản hồi rõ ràng.
13 NĂM TRÌ HOÃN LUẬT BIỂU TÌNH
Điều 25 Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận quyền biểu tình của công dân. Thế nhưng, đến nay Việt Nam vẫn chưa có luật riêng quy định cụ thể về trình tự tổ chức biểu tình, trách nhiệm bảo vệ người biểu tình ôn hòa và cơ chế xử lý khi quyền này bị xâm phạm.
Một mặt, quyền dân chủ được ghi nhận trong Hiến pháp; mặt khác, những cơ chế pháp lý để người dân thực hiện và bảo vệ quyền ấy vẫn chưa được hoàn thiện.
Câu hỏi đặt ra là: Vì sao trong lúc tranh chấp đất đai và những bất đồng chính sách ngày càng gia tăng, các quy định bảo đảm quyền được biết, được tham gia và được giám sát của người dân lại có xu hướng bị thu hẹp?
Dân chủ không thể chỉ tồn tại trên văn bản pháp luật. Dân chủ phải được thể hiện bằng quyền tiếp cận thông tin, quyền lên tiếng và quyền giám sát thực chất của người dân./.
